Κατασκευές σε Δημόσιους Κοινοχρήστους Χώρους & Πολιτική Προστασία.

Πόσο εφικτό είναι άραγε, να προσπελάσει ένα πυροσβεστικό όχημα (ανεξαρτήτου μεγέθους) τους κεντρικούς πεζοδρόμους της πόλης, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, σε περίπτωση έκτατης ανάγκης; Πόσο εφικτό είναι άραγε να προσπελάσει τους κεντρικούς πεζοδρόμους της πόλης ένα ασθενοφόρο, σε περίπτωση έκτατης ανάγκης; Κι εάν συνομολογούμε πως η Πολιτική Προστασία αντιμετωπίζει πλήθος εμποδίων (πακτωμένες κατασκευές, φράκτες, ¨ασήκωτες¨ ζαρντινιέρες, δοκάρια, κλπ) τις καθημερινές, τι γίνεται κατά τις εορταστικές περιόδους όπου εκτός των υπαρχόντων κατασκευών στους κοινόχρηστους χώρους, έχουν ¨καταληφθεί¨ και οι πλατείες, τα πάρκα, τα αλσύλια, κλπ, από ¨εορταστικά κτίσματα¨ ή ¨εορταστικές¨ μηχανολογικές εγκαταστάσεις;

Με την έγκριση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ή Τοπικού Χωρικού Σχεδίου όπως ονομάζεται πλέον, υποδεικνύονται μέτρα και τεχνικές υποδομές ασφάλειας – προστασίας από φυσικούς κινδύνους ή λοιπές καταστροφές, όπως επίσης και χωροθετούνται επί χάρτου οι χώροι συγκέντρωσης ή συνάθροισης. Δηλαδή, οι ανοιχτοί ελεύθεροι χώροι που αποσκοπούν στην ασφαλή εκτόνωση του πληθυσμού, που εκδηλώνεται ως πρώτη αντίδραση σε ένα καταστροφικό γεγονός, αποτυπώνονται στους σχετικούς χάρτες του σχεδίου πόλης με την δημοσίευση στο ΦΕΚ της απόφασης έγκρισης του κάθε σχεδίου πόλης.

Στο κεφάλαιο της Γενικής Πολεοδομικής Οργάνωσης εκτός από τις κατευθύνσεις και τα προγραμματικά μεγέθη, την ορθολογική κατανομή και συσχέτιση των χρήσεων γης σε πολεοδομικό επίπεδο, κλπ, εξασφαλίζονται οι όροι και οι υποδομές για την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των συνεπειών από φυσικές καταστροφές (σεισμοί, φωτιές, θεομηνίες κλπ). Συνήθως ως χώροι συγκέντρωσης ή συνάθροισης κοινού, επιλέγονται κυρίως οι Κοινόχρηστοι Χώροι των σχεδίων πόλεων, δηλαδή οι πλατείες και τα πάρκα, αλλά κι οι αυλές των σχολείων, των Ιερών Ναών, κλπ. Ως κοινόχρηστοι χώροι νοούνται οι πλατείες, τα άλση οι κάθε είδους δρόμοι, και γενικά οι προορισμένοι για κοινή χρήση ελεύθεροι χώροι, που καθορίζονται κυρίως από το εγκεκριμένο σχέδιο πόλης. Επίσης ως τμήματα των δρόμων και ως κοινόχρηστα λογίζονται και τα πεζοδρόμια.

Σε δημόσιους ΚΧ επιτρέπονται, από την πολεοδομική νομοθεσία (Ν. 4067/2012), κατασκευές που αφορούν τη διαμόρφωση του εδάφους του κοινοχρήστου χώρου ή τον εξοπλισμό του ή τον εξωραϊσμό του, προκειμένου ο χώρος αυτός να επιτελέσει αποτελεσματικότερα τον εκ του χαρακτήρα του, ως κοινοχρήστου, προορισμό του.

Οι κατασκευές στους ΚΧ θα πρέπει αφενός μεν να αποτελούνται από συναρμολογούμενα και αποσυναρμολογούμενα δομικά στοιχεία, αφετέρου δε η οποιαδήποτε κατασκευή θα τοποθετείται και θα απομακρύνεται σε λυόμενα μέρη, δεν θα αλλοιώνει σοβαρά το φυσικό έδαφος και θα τοποθετείται για συγκεκριμένο σκοπό και διάρκεια. Θα πρέπει να σημειωθεί πως η Πολεοδομική Νομοθεσία επιτρέπεται μεν την τοποθέτηση προσωρινών κατασκευών σε ΚΧ, κατά παρέκκλιση των κείµενων πολεοδοµικών όρων της περιοχής, πλην όμως η εφαρμογή αυτής της διάταξης δεν είναι σε ισχύ, καθόσον εκκρεμεί η έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης του αρµόδιου Υπουργού με την οποία θα καθορίζεται το χρονικό διάστηµα αδειοδότησης ανά είδος και επιφάνεια προσωρινής κατασκευής, η αιτιολογική έκθεση για την αναγκαιότητα της τοποθέτησης, στον αρµόδιο φορέα, κλπ.

Και για να επανέλθουμε στο θέμα μας, τι γίνεται όταν οι Κοινόχρηστοι Χώροι, καταλαμβάνονται από σταθερές κατασκευές, κτίσματα, αποθήκες, φράκτες, κλπ, όπως παραδείγματος χάρη, κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων ή του Πάσχα, κλπ; Έχουν οι αρμόδιες αρχές ή υπηρεσίες προστασίας (Γεν. Γραμ. Πολιτικής Προστασίας, ΕΛ.ΑΣ, Π.Σ., ΕΚΑΒ, κλπ.), κάποιο άλλο σχέδιο για τους χώρους συγκέντρωσης ή συνάθροισης που αποσκοπούν στην ασφαλή εκτόνωση του πληθυσμού, που εκδηλώνεται ως πρώτη αντίδραση σε ένα καταστροφικό γεγονός ή σε μία κρίση; Σήμερα, το ίδιο απρόβλεπτη με μια φυσική καταστροφή είναι και η διαχείριση μιας κρίσης (δηλαδή, μια μη συνήθη κατάσταση στην κανονικότητα του χώρου ή της εγκατάστασης, απρόβλεπτη, ευμετάβλητη με ανεξέλεγκτη εξέλιξη).

Ασφαλώς, για τα φυσικά φαινόμενα (σεισμοί, πυρκαγιές, κλπ) ως παράγοντες κινδύνου, δεν σχετίζονται οι πιθανότητες εκδήλωσης ενός συμβάντος με την περίοδο ¨εορταστικών¨ δραστηριοτήτων. Το ίδιο όμως δεν ισχύει για τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Κάθε άλλο μάλιστα! Οι ανθρωπογενείς παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται είτε με την ανθρωπινή αμέλεια (αστοχία υλικών και μέσων όπως είναι οι βλάβες, ή οι ανεπάρκειες κτιριακών εγκαταστάσεων ή εξοπλισμού), είτε με κακόβουλες ενέργειες όπως είναι οι αυτοσχέδιοι εμπρηστικοί και εκρηκτικοί μηχανισμοί, βανδαλισμοί ή τρομοκρατικά κτυπήματα, σχετίζονται πλέον, με τις ¨εορταστικές δραστηριότητες¨ και θα πρέπει να αποτελούν μέρους των Σχεδίων Εκτάκτων Αναγκών.

Κι εάν οι πολεοδόμοι, με την έγκριση ενός σχεδίου πόλης, χωροθετούν χώρους συγκέντρωσης ή συνάθροισης πληθυσμού, που αποσκοπούν στην ασφαλή εκτόνωση του πληθυσμού ως αντίδραση σε ένα κρίσιμο γεγονός, τι γίνεται όμως στην περίπτωση που αυτοί οι ΚΧ καταλαμβάνονται από διαφόρων ειδών κατασκευές; Και μπορεί στους πεζοδρόμους να μην ¨χωρούν¨ τα πυροσβεστικά οχήματα ή οχήματα του ΕΚΑΒ καθ’όλη την διάρκεια του έτους, κατά τις εορταστικές περιόδους όμως και οι κάτοικοι δεν ¨χωρούν¨ στα θεσμοθετημένα σημεία συνάθροισης, εξαιτίας των κατασκευών στις πλατείες και τα άλση. Ας μην ξεχνούμε πως οι χώροι συγκέντρωσης δύναται να χρησιμοποιηθούν και ως χώροι άμεσης στέγασης, με διάρκεια παραμονής ωρών έως λίγων ημερών. Ένα σχέδιο αντιμετώπισης έκτατης ανάγκης, πρέπει να περιλαμβάνει και την ρεαλιστική απεικόνιση της υφιστάμενης κατάστασης του αστικού χώρου, όπως αυτός διαμορφώνεται κάθε φορά. Η παράμετρος της σχεδόν ολοκληρωτικής κατάληψης των ΚΧ, από κάθε λογής κατασκευές, κατά τις εορταστικές περιόδους, έχει υπολογιστεί από τους αρμοδίους; Έχουν οι αρμόδιες αρχές ή υπηρεσίες προστασίας (Γεν. Γραμ. Πολιτικής Προστασίας, ΕΛ.ΑΣ, Π.Σ., ΕΚΑΒ, κλπ.), κάποια σχετική ¨εορταστική¨ πρόνοια;

Ο οικείος Δήμος, ως υπεύθυνος για την εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδίου καθορίζει δράσεις και καθήκοντα, επικαιροποιεί τα σχεδία του με νέα δεδομένα, εκδίδει οδηγίες εφαρμογής, και κυρίως έχει μια επικοινωνιακή διαχείριση για την εφαρμογή του σχεδίου, είτε αφορά αστικές είτε εξωαστικές περιοχές.

Ποιες οι αρμοδιότητες, τα καθήκοντα, οι υποχρεώσεις, οι ευθύνες των διαχειριστών και των εμπλεκομένων, στην διαχείριση μιας απρόβλεπτης κατάστασης στο κέντρο της πόλης; Σαφώς, για την επιτυχή έκβαση μιας απρόβλεπτης κρίσης, σημαίνων ρόλο έχει ο συντονισμός των ενεργειών, των διαδικασιών και δράσεων των εμπλεκομένων. Τι γίνεται όμως με την αρχή της ετοιμότητας, τις διαδικασίες εμπλοκής ή τις οδηγίες εφαρμογής; Και κυρίως με την επικοινωνιακή διαχείριση; Άραγε, πόσο εφικτή είναι μια άσκηση ετοιμότητας από την Γεν. Γραμ. Πολιτικής Προστασίας, ή την ΕΛ.ΑΣ, ή από το Π.Σ., ή το ΕΚΑΒ, στους δημόσιους κοινόχρηστους χώρους του κέντρου, ειδικότερα κατά τις εορταστικές περιόδους; Για να γεμίσουν οι εμπλεκόμενοι αυτοπεποίθηση και να νιώσουν αυτοί καλά και εμείς να νιώσουμε με ασφάλεια καλύτερα!

https://www.b2green.gr/el/post/77851/kataskeves-se-dimosious-koinochristous-chorous-kai-politiki-prostasia

Λάμπρος Ν. Κίσσας
Πολεοδόμος-Χωροτάκτης Μηχανικός, MSc.
123kissas@gmail.com